१५ असार - लहान, सिराहा
उज्ज्वल कुमार झा सिरहादर्पण।
सिराहा जिल्लाको लहान नगर क्षेत्रमा बिक्री भइरहेको Rishi Jal ब्रान्डको सिलप्याक खानेपानीको एक बोतलभित्र झिङ्गाजस्तो कीरा भेटिएको दाबी भएपछि स्थानीय उपभोक्तामाझ चिन्ता र आक्रोश बढेको छ। उपभोक्ताका अनुसार बोतल खरिद गरेर पानी पिउनुअघि निरीक्षण गर्दा बोतलभित्र झिङ्गाजस्तो वस्तु तैरिरहेको देखिएको थियो। त्यसपछि उक्त बोतल प्रयोग नगरी सम्बन्धित निकायको ध्यानाकर्षण गराउने उद्देश्यले सुरक्षित राखिएको बताइएको छ।
घटनापछि स्थानीयवासीहरूले प्याकेज्ड खानेपानीको गुणस्तर, उत्पादन प्रक्रिया, सरसफाइ र नियमनमाथि गम्भीर प्रश्न उठाएका छन्। उनीहरूका अनुसार बजारमा उपलब्ध खानेपानी सुरक्षित हुन्छ भन्ने विश्वासका साथ उपभोक्ताले खरिद गर्ने गरेका छन्। तर यदि उत्पादन प्रक्रियामै यस्ता वस्तु बोतलभित्र पुगेका हुन् भने यो अत्यन्त गम्भीर विषय हो, जसले उपभोक्ताको स्वास्थ्यमा जोखिम निम्त्याउन सक्छ।
स्थानीय उपभोक्ताहरूले सम्बन्धित उद्योग, स्थानीय प्रशासन तथा खाद्य गुणस्तर नियमन गर्ने निकायसँग तत्काल नमुना परीक्षण गरी सत्यतथ्य सार्वजनिक गर्न माग गरेका छन्। उनीहरूको भनाइ छ कि यदि उत्पादनमा लापरबाही पुष्टि भए कानुनअनुसार कारबाही हुनुपर्छ, र यदि दाबी गलत साबित भए त्यसबारे पनि स्पष्ट जानकारी सार्वजनिक गरिनुपर्छ।
स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार कुनै पनि प्याकेज्ड खानेपानीमा बाह्य जीव वा फोहोर पदार्थ हुनु सामान्य अवस्था होइन। यस्तो देखिएमा उक्त पानी प्रयोग नगरी सम्बन्धित निकायमा जानकारी गराउनु उचित हुन्छ।
यस घटनाले बजारमा बिक्री हुने खानेपानीको नियमित अनुगमन, उत्पादनस्थलको सरसफाइ, गुणस्तर परीक्षण तथा उपभोक्ता सुरक्षालाई अझ प्रभावकारी बनाउनुपर्ने आवश्यकता औंल्याएको छ।
यस्ता पानीको उपभोगले हुनसक्ने सम्भाव्य असरवारे मैले डाक्टर प्रदिप कुमार यादवसँग सोध्दा उहाँले भन्नुभयो कि झिङ्गा खसेको पानी खादाखेरि के के डिजिज लाग्न सक्छ भने फिभर आउन सक्छ त्यसपछि डायरिया कोल्ड्रेरा डिसेन्टरे जस्ता यदि बिरामी बिरामी हुन सक्छ यदि त्यो त्यो किरा यदि धेरै हाम्रो शरीरमा poison फैलाउन सक्नेछ।
यस विषयमा चिकित्सक डा. प्रदीप कुमार यादवसँग गरिएको कुराकानीमा उहाँले दूषित पानीको सेवनले विभिन्न सरुवा रोग लाग्ने जोखिम रहने बताउनुभयो। उहाँका अनुसार यस्तो पानी पिउँदा ज्वरो (फिभर), पखाला (डायरिया), हैजा (कोलेरा) तथा आउँ (डिसेन्ट्री) जस्ता रोग लाग्न सक्छन्।
डा. यादवले झिङ्गा वा अन्य कीरामा रहेका हानिकारक जीवाणु तथा विषाक्त पदार्थ (टक्सिन) पानीमार्फत शरीरमा प्रवेश गर्न सक्ने र त्यसले स्वास्थ्यमा नकारात्मक प्रभाव पार्न सक्ने उल्लेख गर्नुभयो। विशेषगरी बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक तथा कमजोर प्रतिरक्षा प्रणाली भएका व्यक्तिमा यसको असर अझ गम्भीर हुन सक्ने उहाँको भनाइ छ।
उहाँले सबैलाई उमालेर वा शुद्धीकरण गरिएको स्वच्छ पानी मात्र पिउन, पानीका भाँडाहरू ढाकेर राख्न तथा दूषित देखिएको पानीको प्रयोग नगर्न आग्रह गर्नुभयो। साथै, यस्ता लक्षण देखिएमा तुरुन्त स्वास्थ्य संस्थामा पुगेर चिकित्सकको परामर्श लिन पनि उहाँले सुझाव दिनुभयो।
